Ισίδωρος Ζουργός Libri

Το μυθιστόρημα είναι μια εξερεύνηση της Ευρώπης του 17ου αιώνα, με την αφήγηση να αγγίζει ποικιλία τόπων και πολιτισμών. Από την Αγγλία του Νεύτωνα και την ανεξίθρησκη ατμόσφαιρα του Άμστερνταμ, μέχρι την παγωμένη Πετρούπολη και τη Βενετία, η ιστορία του Ματίας Αλμοσίνο, ενός κρυπτοεβραίου στη Βασιλεία, ξεδιπλώνεται. Ο Ματίας, ορφανός και καταπιεσμένος από τη θεοκρατία, διασχίζει τη χριστιανική επικράτεια, βιώνοντας περιπέτειες που τον οδηγούν σε μια συνεχή αναζήτηση ταυτότητας. Η ενηλικίωσή του είναι γεμάτη διχασμούς, καθώς αντιμετωπίζει τη γέννηση του επιστημονικού λόγου και την ανάφλεξη του ορθολογισμού, σε αντίθεση με τη νοσταλγία του θαύματος και τις μεσσιανικές προσδοκίες. Ο Σπινόζα και οι συγκρούσεις της εποχής, ο Ντεκάρτ και ο Σαμπετάι Σεβί, συνθέτουν το φόντο μιας ιστορίας που αναδεικνύει τη ζωή ενός πολυπράγμονα στοχαστή. Το μυθιστόρημα είναι ένα χρονικό της ιατρικής και της Ευρώπης, που συνδυάζει την αναζήτηση της φιλοσοφικής καταφυγής με την ανθρώπινη επαφή. Οι τόποι των ταξιδιών του Ματίας περιλαμβάνουν τις Άλπεις, τη Βενετία, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και το Λονδίνο, δημιουργώντας ένα πλούσιο σκηνικό. Όλες αυτές οι σκηνές αποτυπώνουν τη διάρκεια μιας ζωής, αναδεικνύοντας την αδυναμία του μυθιστορήματος να αποδώσει πλήρως την ανθρώπινη εμπειρία.

Την άνοιξη του 1909, ο έκπτωτος σουλτάνος Αβδούλ Χαµίτ ο Β΄ εξορίζεται στη Θεσσαλονίκη και µένει έγκλειστος σε µια εντυπωσιακή έπαυλη. Εκεί, σύµφωνα µε το µυθιστόρηµα, θα διηγείται για λίγες νύχτες σ’ ένα µικρό κορίτσι τη ζωή του. Ένα εντεκάχρονο όµως αγόρι κρυφακούει… Εβδοµήντα χρόνια μετά, θα υπάρχει ακόµη µια νύχτα, µάλλον µια ζωή ολόκληρη σε µία µόνο νύχτα. Άλλωστε στον 20ό αιώνα αργούσε συχνά να ξηµερώσει.Το Λίγες και µία νύχτες, µε άξονα την ερωτική ιστορία που φωλιάζει στην καρδιά της αφήγησης, εξιστορεί µια περιπέτεια για το κυνήγι του πλούτου και την αναζήτηση της ευτυχίας. Το βιβλίο αναπλάθει µια µαγευτική συνοικία έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης, αυτή των Εξοχών, που έσβησε για πάντα. Είναι ακόµη µια γραφή για τα σπίτια, φτωχικά και πλούσια, για το µέσα και το έξω τους, για τους τοίχους και τα έπιπλα όπου υφαίνονται οι ανάσες ζώντων και τεθνεώτων. Το Λίγες και µία νύχτες εµπεριέχει ακόµη κατά κάποιον τρόπο τον σχολιασµό του, διερωτάται πίσω από την κουίντα για τα άγονα χωράφια της γραφής, τα εργαστήριά της, τις αστοχίες και τα πάθη της, είναι µε άλλα λόγια το κοίταγµα του ίδιου του µυθιστορήµατος στον καθρέφτη. Πέρα όµως και πάνω απ’ όλα είναι ένα βιβλίο για την ανήκεστο βλάβη της ύπαρξης, αυτήν που προκάλεσε ο πιο δηµεγέρτης αιώνας, ο εικοστός.