Luba Ristujczina Libri

Z perspektywy 500 lat, jakie upłynęły od dnia śmierci Rafaela, jego życie jawi się jako pasmo nieprzerwanych sukcesów, a on sam wydaje się być wybrańcem bogów. Jego wielkość dostrzegali już jemu współcześni, podziwiano jego talent i osiągnięcia, ujmujący charakter oraz duchową i zewnętrzną urodę. Mimo krótkiego życia pozostawił obfity i dojrzały dorobek artystyczny, wyróżniający się charakterystyczną manierą niebiańskich Madonn oraz bogatą galerią postaci, które dla kolejnych pokoleń artystów stały się wyznacznikiem sztuki wysokiej i niedoścignionym ideałem.

Życie Modiglianiego to metafora tragicznego losu artysty przeklętego - skupionego na sztuce, bezkompromisowego outsidera niezrozumianego i niedocenionego przez otoczenie. Gdyby nie przedwczesna śmierć, zapewne doczekałby się sławy i majątku. Jego portrety i akty, zainspirowane modną na początku XX stulecia rzeźbą afrykańską, nasycone silnym ładunkiem smutku i wyobcowania, porywają kunsztem i siłą wyrazu. Wykreowana przez niego malarska rzeczywistość z jednej strony wydaje się bliska sztuce tradycyjnej, z drugiej, dotrzymuje kroku poszukiwaniom eksperymentatorów początku ubiegłego wieku.

Kim jest dla nas Jan Matejko dzis, gdy do lamusa odszedl juz mit romantycznego artysty, przewodnika i sumienia narodu, a wspólczesni twórcy to najczesciej ikony popkultury, a zarazem wytrawni gracze na miedzynarodowym rynku sztuki? Wydawac by sie moglo, ze najwyzszy czas zostawic dziela Matejki historykom sztuki i zaciszu sal muzealnych, jednak ani jego twórczosc, ani osobowosc na to nie pozwalaja. Do dzis jego dzielo pozostaje przedmiotem licznych kontrowersji i wymyka sie oczywistej klasyfikacji. Tak bylo równiez za jego zycia - mimo miedzynarodowego uznania, zaszczytów i nagród budzil skrajne emocje. Autorka, historyczka sztuki Luba Ristujczina, w pelnej pasji opowiesci prezentuje fenomen Jana Matejki, opowiada o jego najslynniejszych i tych mniej znanych dzielach, zachecajac, by za pomnikowa postacia malarza narodowych dziejów dostrzec takze czlowieka z krwi i meza i ojca, artyste i spolecznika, walczacego nie tylko o uznanie, lecz takze o nadanie sensu wlasnej egzystencji.