Gesualdo Bufalino Libri

In un'isola penitenziaria, probabilmente mediterranea e borbonica, fra equivoche confessioni e angosce d'identità, un gruppo di condannati a morte trascorre l'ultima notte.

Milano, Bompiani, 1998, 16mo brossura con copertina illustrata a colori, pp. LV-234. Introduzione di Giuseppe Traina. Ottimo

Spettatore infantile dell'Opera dei pupi, poi garzone a bottega d'un pittore di paladini, Gesualdo Bufalino ebbe precocemente occasione di appassionarsi ai duelli, incantesimi, amori che vedeva fiorire ogni giorno sugli sportelli dei carri e sugli "scacchi" dei cartelloni. Fu Guerrino il Meschino il suo idolo di quegli anni, da quando ne imparò le gesta in un'edizione popolare Salani. Dunque è quasi per sciogliere un voto della memoria che oggi il ragazzo di allora, nei panni di un anziano cantastorie, guida il suo eroe di prova in prova alla ricerca del padre ignoto e d'una lenta maturità.

Nel 1946, in un sanatorio della Conca d'oro - castello d'Atlante e campo di sterminio - alcuni singolari personaggi, reduci dalla guerra, e presumibilmente inguaribili, duellano debolmente con se stessi e con gli altri, in attesa della morte. Lunghi duelli di gesti e di parole; di parole soprattutto: febbricitanti, tenere, barocche - a gara con il barocco di una terra che ama l'iperbole e l'eccesso. Tema dominante, la morte: e si dirama sottilmente, si mimetizza, si nasconde, svaria, musicalmente riappare. E questo sotto i drappeggi di una scrittura in bilico fra strazio e falsetto, e in uno spazio che è sempre al di qua o al di là della storia - e potrebbe anche simulare un palcoscenico o la nebbia di un sogno... "Ingegnoso nemico di se stesso", finora sfuggito a ogni tentazione e proposta di pubblicare, uomo, insomma, che ha letto tutti i libri senza cedere a pubblicarne uno suo,

In Gesualdo Bufalinos sizilianischer Version von Thomas Manns 'Zauberberg' ist zwar der Tod in jedem Moment gegenwärtig, doch der auf seine Jugend Rückschau haltende Bufalino macht deutlich, daß mit der Todesnähe die Möglichkeit eines bewußteren Lebens einhergeht.

Tommaso Mulè, ex-journaliste devenu gardien d'un immeuble inachevé dont il occupe le sous-sol comme le personnage de Dostoïevski, assiste au meurtre de son ami Tirésias, aveugle et photographe, un des paradoxes qui constituent le cœur du livre. Plus encore que l'intrigue - une affaire triviale de mœurs et de corruption - compte dans ce roman le microcosme de l'immeuble, répertoire à la Pérec revu par une misanthropie non dénuée de tendresse. Si Tommaso et le photographe aveugle, paru quelques jours avant la mort de son auteur, ne se déroule pas en Sicile mais aux portes de Rome, Bufalino demeure profondément sicilien : dans un cadre faussement réaliste, il mêle en virtuose énigmes et pastiches pour créer un jeu baroque éblouissant. Le raffinement voluptueux de son écriture contraste en permanence avec le caractère sordide des situations. Souvent proche du rictus mais refusant le cynisme, il livre à son lecteur une détresse vraie et la crainte que la littérature ne soit que drogue face à la folle du monde.

W agonii oczekiwania na kogoś, kto się nie zjawia, tkwi pewna przyjemność, przypominająca smak przegranej w grze. Tą przyjemnością doprawiałem moje myśli, opierając się o murek z napisem: KTOKOLWIEK WIDZIAŁ, KTOKOLWIEK WIE?, w towarzystwie fotografii żołnierzy. Czas mijał, a Marty nie było widać, a ja z gorzką zachłannością myślałem o jej ciele, o różnych substancjach, które wydziela, o jej łzach i krwotokach. Zakochiwać się w ciele, które je i wydziela, to dziwne doświadczenie. W myślach wracałem do nazw z liceum, badając geologię tego wilgotnego grobowca ciała z wnikliwością generała, który w przeddzień inwazji pochyla się nad mapą. Nagle zobaczyłem ją przechodzącą przez ulicę, zaskoczony jej ostrożnymi krokami i tym, że zjawiła się z innej strony. Przeprosiła, mówiąc, że musiała nadłożyć drogi. W tramwaju dostrzegłem Panzera, czarnego ducha doktora Grifeo, który wydawał się mnie śledzić. Zauważyłem, że nie nazwała Chudzielca Wielkim Chudzielcem, ale bardziej przykuła moją uwagę jej sukienka z liliowej organdyny w białe kropki, nagie ramiona, linia szyi, senna i dumna twarz, ze źrenicami przypominającymi spłoszone motyle i pięknymi wargami, w których każde słowo brzmiało jak melodia dawnej pawany.